ÖZEL İSTİHDAM BÜROLARI ARACILIĞIYLA KURULAN GEÇİCİ İŞ İLİŞKİSİ

Kurumsal Haberler

Haber tarihi: 04.11.2016

Özel istihdam büroları aracılığıyla kurulan geçici iş ilişkisi, çalışanların (özellikle kadın, genç ve özürlü çalışan), işverenlerin, kayıtdışı çalıştırılanların ve işsizlerin lehine işleyebilecek bir esnek çalışma modelidir.
181 sayılı ILO Sözleşmesi ve 2008/104/EC sayılı AB Yönergesi ile çerçevesi çizilen mesleki anlamda geçici iş ilişkisi modeli, uzun yıllardır dünya çapında uygulaması olan bir kurumdur. Uluslararası Özel İstihdam Büroları Konfederasyonu’nun (CIETT; yeni adıyla World Employment Confederation) 2015 yılında yayınlamış olduğu ekonomik rapora göre; 2013 ve 2014 yıllarında 40.2 milyon kişi, özel istihdam büroları (Temporary Work Agencies) aracılığıyla geçici işçi olarak istihdam edilmiştir.

Geçici işçi olarak çalışanların 1 yılın sonunda istihdam edilme oranı, 2014 yılında Avustralya’da %93, Romanya’da %78, Avusturya’da %60 ve Fransa’da %65 olarak belirlenmiştir.
Türkiye’de ise çeşitli dönemlerde çalışmalar olmasına rağmen, mesleki anlamda geçici iş ilişkisi kapsamında esnek çalışma modeline geçiş zaman almıştır.

20 Mayıs 2016 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren İş Kanunu ile Türkiye İş Kurumu Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair 6715 sayılı Kanun ve 11 Ekim 2016 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği ile mesleki anlamda geçici iş ilişkisi modeli hem hukukumuza hem de çalışma hayatına girmiş bulunmaktadır.
 

6715 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenen 4857 sayılı İş Kanunu’nun Geçici İş İlişkisini düzenleyen 7. maddesi kapsamında, Türkiye İş Kurumu Kanunu’nda yer alan şartlara uygun kurulan Özel İstihdam Bürolarından belirli hallerde işçi temini hizmeti alınmasına imkan tanınmıştır.

Türkiye İş Kurumunca izin verilen özel istihdam bürosu ile geçici iş ilişkisi kurulabilmesi için aşağıdaki durumların bulunması gerekmektedir;

a)  Mecburi ilköğretim çağının başlaması nedeniyle kısmi süreli çalışmaya başlayan ebeveynin görmekte olduğu işlerde,

74. maddede düzenlenen doğum ve süt iznini kullanan işçinin görmekte olduğu işlerde,

Askerlik hizmetini yapmakta olan işçinin işinde ve iş sözleşmesinin askıda kaldığı diğer hâllerde (Sağlık, zorlayıcı nedenler vb.)
DEVAMI SÜRESİNCE
b) Mevsimlik tarım işlerinde, SÜRE SINIRI BULUNMAMAKTADIR
c) Ev hizmetlerinde, SÜRE SINIRI BULUNMAMAKTADIR
d) İşletmenin günlük işlerinden sayılmayan ve aralıklı olarak gördürülen işlerde, EN FAZLA 4 AY (toplam 8 ayı geçmemek üzere en fazla iki defa yenilenebilir.)
e) İş sağlığı ve güvenliği bakımından acil olan işlerde veya üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması hâlinde, EN FAZLA 4 AY (toplam 8 ayı geçmemek üzere en fazla iki defa yenilenebilir.)
f) İşletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin geçici iş ilişkisi kurulmasını gerektirecek ölçüde ve öngörülemeyen şekilde artması hâlinde, EN FAZLA 4 AY (toplam 8 ayı geçmemek üzere en fazla iki defa yenilenebilir.)
g) Mevsimlik işler hariç dönemsellik arz eden iş artışları hâlinde, EN FAZLA 4 AY

 

Geçici işçi çalıştıran işveren, belirtilen sürenin sonunda aynı iş için altı ay geçmedikçe yeniden geçici işçi çalıştıramayacaktır.
Sözleşmede belirtilen sürenin dolmasına rağmen geçici iş ilişkisinin devam etmesi hâlinde, geçici işçi çalıştıran işveren ile işçi arasında sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren belirsiz süreli iş sözleşmesi kurulmuş sayılır. Bu durumda özel istihdam bürosu işçinin geçici iş ilişkisinden kaynaklanan ücretinden, işçiyi gözetme borcundan ve sosyal sigorta primlerinden sözleşme süresiyle sınırlı olmak üzere olacaktır.

Geçici işçi çalıştırılamayacak durumlar ise aşağıdaki şekilde belirlenmiştir;

  • İş Kanunu’nun 29. maddesi kapsamında toplu işçi çıkarılan işyerlerinde sekiz ay süresince, kamu kurum ve kuruluşlarında ve yer altında maden çıkarılan işyerlerinde geçici iş ilişkisi kurulamaz.
  • Geçici işçi çalıştıran işveren, grev ve lokavtın uygulanması sırasında 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 65 inci maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla geçici iş ilişkisiyle işçi çalıştıramaz.
  • Kamu kurum ve kuruluşlarında ve yer altında maden çıkarılan işyerlerinde geçici iş ilişkisi kurulamaz.

Geçici İş İlişkisi İle Çalışan İşçi Sayısına İlişkin Sınırlama:

İş Kanunu m. 7/2-f bendi kapsamında (İşletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin geçici iş ilişkisi kurulmasını gerektirecek ölçüde ve öngörülemeyen şekilde artması hâlinde) geçici iş ilişkisi ile çalıştırılan işçi sayısı, işyerinde çalıştırılan işçi sayısının dörtte birini geçemeyecektir. Ancak, on ve daha az işçi çalıştırılan işyerlerinde beş işçiye kadar geçici iş ilişkisi kurulabilmesine imkan tanınmıştır. İşçi sayısının tespitinde, kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülecek ve geçici işçi sağlama sözleşmesi ile çalışan işçi, 30. maddenin uygulanmasında (engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu) özel istihdam bürosu ve geçici işçi çalıştıran işverenin işçi sayısına dâhil edilmeyecektir.

Geçici İşçi Sağlama Sözleşmesi – İş Sözleşmesi;

Özel İstihdam Büroları aracılığıyla kurulan geçici iş ilişkisinde işveren, özel istihdam bürosudur. Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş ilişkisi, geçici işçi ile iş sözleşmesi, geçici işçi çalıştıran işveren ile geçici işçi sağlama sözleşmesi yapmak suretiyle yazılı olarak kurulacaktır.

ÖZEL İSTİHDAM BÜROSU                                                 İŞÇİ
                                                        İş Sözleşmesi 

                             Geçici İşçi Sağlama Sözleşmesi

             İŞVEREN


Özel istihdam bürosu ile geçici işçi çalıştıran işveren arasında yapılacak geçici işçi sağlama sözleşmesinde; sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi, işin niteliği, özel istihdam bürosunun hizmet bedeli, varsa geçici işçi çalıştıran işverenin ve özel istihdam bürosunun özel yükümlülükleri belirtilecektir. Geçici işçinin, Türkiye İş Kurumundan veya bir başka özel istihdam bürosundan hizmet almasını ya da iş görme edimini yerine getirdikten sonra geçici işçi olarak çalıştığı işveren veya farklı bir işverenin işyerinde çalışmasını engelleyen hükümler konulmamalıdır. Geçici işçi ile yapılacak iş sözleşmesinde, işçinin üç ayı geçmemek üzere ne kadar süre içerisinde işe çağrılmazsa haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebileceği de düzenlenmelidir.
Yasal düzenleme özellikle işçinin hangi tür sözleşme ile çalışacağı bakımından eksiklikler içermektedir. Geçici işçi, belirli mi yoksa belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışacaktır? Belirli süreli olduğunu varsayarsak 3 ay içinde çağrılmama hükmünün uygulama olanağı ortadan kalkmaktadır. Zira bu hüküm ancak belirsiz süreli sözleşme modelinde uygulanabilir. Ancak bu durumda da, yani istidam bürosunun geçici işçi ile belirsiz süreli sözleşme kurduğu varsayımında da bazı durumlar çözümsüz kalmaktadır. İşsiz kalınan sürelere ilişkin olarak yalnızca “Geçici işçiler, çalışmadıkları dönemlerde ise özel istihdam bürosundaki eğitim ve çocuk bakım hizmetlerinden yararlandırılır.” düzenlemesinin yapılması, özellikle işçinin işsiz kaldığı dönemde kendisine bir ücret ödenip ödenmeyeceği hususunun belirtilmemesi önemli bir eksiklik olarak karşımıza çıkmaktadır. 

İşverenin Hak ve Yükümlülükleri;

6715 sayılı Kanun özel istihdam büroları ile geçici iş ilişkisinin kurulmasına ilişkin şartları belirledikten sonra, işçiyi devralan işverene bazı hak ve yükümlülükler getirmiştir. Geçici işçi çalıştıran işveren;

  1. İş sözleşmesi feshedilen işçisini fesih tarihinden itibaren altı ay geçmeden geçici iş ilişkisi kapsamında çalıştıramaz.
  2. Geçici işçinin talebi halinde özel istihdam bürosunun hizmet bedeline mahsup edilmek üzere avans veya borç veremez.
  3. İşin gereği ve geçici işçi sağlama sözleşmesine uygun olarak geçici işçisine talimat verme yetkisine sahiptir.
  4. İşyerindeki açık iş pozisyonlarını geçici işçisine bildirmek ve Türkiye İş Kurumu tarafından istenecek belgeleri belirlenen sürelerle saklamakla yükümlüdür.
  5. Geçici işçinin iş kazası ve meslek hastalığı hâllerini özel istihdam bürosuna derhâl, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre ilgili mercilere bildirmekle yükümlüdür.
  6. Geçici işçileri çalıştıkları dönemlerde, işyerindeki sosyal hizmetlerden eşit muamele ilkesince yararlandırır. Geçici işçiler, çalışmadıkları dönemlerde ise özel istihdam bürosundaki eğitim ve çocuk bakım hizmetlerinden yararlandırılır.
  7. İşyerindeki geçici işçilerin istihdam durumuna ilişkin bilgileri varsa işyeri sendika temsilcisine bildirmekle yükümlüdür.
  8. 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 17 nci maddesinin altıncı fıkrasında öngörülen eğitimleri vermekle ve iş sağlığı ve güvenliği açısından gereken tedbirleri almakla, geçici işçi de bu eğitimlere katılmakla yükümlüdür.
  9. Geçici işçinin, geçici işçiyi çalıştıran işverenin işyerindeki çalışma süresince temel çalışma koşulları, bu işçilerin aynı işveren tarafından aynı iş için doğrudan istihdamı hâlinde sağlanacak koşulların altında olamaz (Eşit İşlem İlkesi).
  10. İşletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin geçici iş ilişkisi kurulmasını gerektirecek ölçüde ve öngörülemeyen şekilde artması halinde geçici işçi çalıştıran işveren, işyerinde bir ayın üzerinde çalışan geçici işçilerin ücretlerinin ödenip ödenmediğini çalıştığı süre boyunca her ay kontrol etmekle, özel istihdam bürosu ise ücretin ödendiğini gösteren belgeleri aylık olarak geçici işçi çalıştıran işverene ibraz etmekle yükümlüdür. Geçici işçi çalıştıran işveren, ödenmeyen ücretler mevcut ise bunlar ödenene kadar özel istihdam bürosunun alacağını ödemeyerek, özel istihdam bürosunun alacağından mahsup etmek kaydıyla geçici işçilerin en çok üç aya kadar olan ücretlerini doğrudan işçilerin banka hesabına yatırır. Ücreti ödenmeyen işçiler ve ödenmeyen ücret tutarları geçici işçi çalıştıran işveren tarafından çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne bildirilir.
  11. Özel istihdam bürosu aracılığıyla kurulsun veya kurulmasın, geçici işçiyi devralan işveren, işçinin sigorta primlerinin ödenmesinden 5510 m. 12/2 gereği özel istihdam bürosu veya devreden işverenle birlikte müteselsil olarak sorumludur.

Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği m. 29 gereğince özel istihdam bürolarının faaliyetleri ile geçici iş ilişkisine yönelik inceleme, denetim ve teftiş; 4857 sayılı Kanunda yer alan teftiş, denetim ve soruşturma hükümlerine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişlerince yapılacak ve ilgili yaptırımlar uygulanacaktır. Gerek işveren gerekse özel istihdam bürolarına yönelik sıkı bir denetim ve yaptırım mekanizması bulunduğundan, hizmet alınacak özel istihdam bürosunun niteliği ve çalışma şekli, işletmeler ve işçiler açısından bu kurumdan sağlanacak faydada önem taşımaktadır. Kanuna uygun bir şekilde hareket eden özel istihdam büroları aracılığıyla kurulan geçici iş ilişkisi, gerek işçilerin artan işsizlik sorununu, gerekse işletmelerin değişen piyasa koşullarına uyum ve sürekli istihdam sorununu önemli ölçüde azaltacaktır.

Saygılarımızla,
Av. Zeynep Özge YİĞİTOĞLU


Haber Arşivi...

Biz Sizi Arayalım

 

Hizmet almak istediğiniz şubemiz :  

E-Bülten, Kampanya, Duyuru, Eğitim/Hizmet/Ürün Bilgilendirme mesajları için:

SMS izni veriyorum
Eposta izni veriyorum

Şubelerimiz

Mavi Akademi Bursa

Adres: Üçevler mah.
Burçak 220 sok.
No: 4 - Kat: 6 - D: 17
Nilüfer Bursa
Tel: (+90 224) 443 10 00
Faks: (+90 224) 443 00 33
Cep tel: (+90 533) 202 47 27
E-posta: egitim@maviakademi.net
Haritada gör

Mavi Akademi İstanbul

Adres: İçerenköy mah. Çetinkaya sok.
Hasan Güneş Dağ İş Merkezi
No:19 Kat: 4, Kat.5, Kat 6
Anadolu Yakası / Ataşehir İstanbul
Tel: (+90 216) 350 43 43
Cep tel: (+90 532) 138 44 86
Cep tel: (+90 532) 697 56 96
Faks: (+90 216) 573 63 16
E-posta: egitim@maviakademi.com
Haritada gör

İşkur Özel İstihdam Bürosu

Adres: Konak mahallesi Lefkoşe caddesi
İltuğ İş Merkezi Kat: 4 Daire:16
(Bauhaus Karşısı) Nilüfer Bursa
Tel: (+90 224) 452 34 34
Faks: (+90 224) 451 33 01
E-posta: info@mavidanismanlik.net
Haritada gör

Ortak Sağlık Güvenlik Birimi (OSGB)

Adres: Üçevler mah.
Burçak 220 sok. No: 4 - D: 18
Nilüfer Bursa
Tel: (+90 224) 451 86 86
E-posta: osgb@maviakademi.net
Haritada gör
İŞKUR Geçici iş ilişkisi İŞKUR Özel İstihdam Bürosu  
 
Mavi Akademi Türkiye İş Kurumu’nun 30.01.2012 tarih ve 511 numaralı izin belgesi ile faaliyet göstermektedir.
4904 sayılı Kanun uyarınca iş arayanlardan ücret alınması yasaktır.